Czym jest Indeks glikemiczny?

Po każdym posiłku zawarty w potrawach cukier z przewodu pokarmowego zostaje wchłonięty przez układ krwionośny i tą drogą rozprowadzony do wszystkich narządów. Cukry są absolutnie niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wiele narządów ulokowanych w naszym ciele wykorzystuje je do swoich procesów metabolicznych, a taki narząd jak mózg funkcjonuje prawie wyłącznie dzięki cukrom. Ale jak w każdej zasadzie: do optymalnego funkcjonowania naszego organizmu niezbędny jest cukier, ale wyłącznie w określonych ilościach. Gdy jest go zbyt mało albo zbyt dużo następują negatywne reakcje organizmu.

Co to jest indeks glikemiczny?

Indeks glikemiczny, określany w literaturze jako IG, jest wskaźnikiem, który ma za zadanie poinformować nas na ile gwałtownie wzrośnie poziom glukozy we krwi w okresie od 2 do 3 godzin po spożyciu posiłku. Jest to o tyle istotne, że węglowodany, z których głównie organizm pozyskuje cukry, pomimo podobnej ilości w swoim składzie cukru, mogą w odmienny sposób wpływać na jego poziom we krwi, czyli glikemię.

  • wysoki indeks glikemiczny oznacza, że zmetabolizowane węglowodany podniosą w sposób gwałtowny poziom cukru we krwi
  • niski indeks glikemiczny oznacza, że dane węglowodany nie zmieniają w ogóle, albo w niewielkim stopniu poziom cukru we krwi, czyli wywołują niewielką glikemię.

Zawsze punktem odniesienia do obliczenia indeksu glikemicznego będzie glukoza, która jest w pełni wchłaniana przez jelita, a jej IG wynosi 100.

Jak organizm reaguje na obecność cukru we krwi?

Organizm samodzielnie monitoruje poziom cukru we krwi i zawsze reaguje w taki sposób, aby utrzymać go na optymalnym poziomie. Regulacja organizmu na niedobór lub nadmiar cukru odbywa się za pomocą dwóch hormonów: insuliny oraz glukagonu. Każdy z nich ma działanie przeciwstawne względem drugiego:

  • insulina, uaktywnia się w przypadku nadmiaru cukru we krwi zamieniając go w związek o nazwie glikogen, który następnie zostaje przechowywany w wątrobie oraz mięśniach
  • glukagon, uaktywnia się w przypadku niedoboru cukru poprzez syntezę nagromadzonego w wątrobie i mięśniach zapasu, czyli glikogenu w glukozę, czyli taki cukier, który może być natychmiast wykorzystany przez organizm

Węglowodany, źródło cukru

Organizm pozyskuje niezbędną mu energię głównie z węglowodanów. W trakcie zachodzących procesów trawiennych węglowodany przekształcają się w glukozę, która wchłania się do krwi i z nią przedostaje się do komórek. Funkcję transportera dla glukozy spełnia insulina poprzez swoje receptory. Węglowodany przyswajalne przez organizm noszą nazwę: cukry proste i są one prawdziwym źródłem energii, należą do nich:

  • glukoza
  • fruktoza
  • sacharoza
  • maltoza
  • laktoza

Węglowodany nieprzyswajalne są wydalane z organizmu, czyli:

  • błonnik pokarmowy
  • celuloza
  • hemiceluloza
  • pektyny

W jaki sposób funkcjonuje IG, czyli indeks glikemiczny?

Wszystkie węglowodany podzielono na 3 grupy pod kątem cech indeksu glikemicznego:

  • niska : poniżej 55%
  • średnia : 55–69 %
  • wysoka : od 70 %

Wysokość indeksu glikemicznego zależy od wielu cech danego produktu, jeżeli są to:

  • zboża, IG będzie zależał od stopnia zanieczyszczenia, czy obróbki termicznej
  • owoce, IG zależy od dojrzałości, obróbki, zawartości wody oraz cukru
  • produkty świeże będą miały niższy IG niż przetworzone
  • im dłużej trwa obróbka termiczna i przetwarzanie jest bardziej skomplikowane, tym IG jest wyższy

Niski IG posiadają:

  • pełnoziarniste pieczywo
  • makarony
  • nieoczyszczony ryż
  • surowe warzywa i owoce

Wysoki IG posiadają:

  • słodycze
  • słodkie napoje
  • wyroby z mąki pszennej
  • biały ryż
  • niektóre owoce i warzywa

Indeks glikemiczny, do czego potrzebny w organizmie jest cukier?

Cukry dostarczane organizmowi w węglowodanach powinny dziennie zaspokajać do 60% zapotrzebowania na energię. Aby tak się stało, większość zapotrzebowania powinna pochodzić od węglowodanów złożonych, czyli: zbóż, brązowego ryżu, grochu, fasoli, soczewicy, ziemniaków. Węglowodany są wprowadzane do krwi w postaci glukozy, czyli cukru prostego, który jest bardzo szybko trawiony i wchłaniamy z przewodu pokarmowego podnosząc szybko stężenie glukozy we krwi.

Szybki przyrost glukozy aktywuje  trzustkę,  która wywołuje wyrzut insuliny. Jeżeli wzrost stężenia glukozy jest szybki, wyrzut insuliny następuje w dużej ilości, a to z kolei pozwala na szybką absorpcję cukru. Jednak gwałtowna reakcja organizmu powoduje, że poziom cukru ponownie spada a reakcją organizmu na to zjawisko jest głód i kolejne sięganie po cukier. To dlatego po obfitym obiedzie wiele osób musi natychmiast sięgnąć po „coś słodkiego”.

Duży wyrzut insuliny to nagły skok stężenia glukozy. Nieodmiennie występująca taka sama reakcja w końcu wpływa na metabolizm i magazynowanie glukozy w postaci tłuszczu, co z kolei wywołuje wzrost wagi. Dlatego powinno się świadomie równoważyć zachodzące w organizmie procesy i pamiętać, że potrawy o niskim indeksie glikemicznym są zdrowsze i  wspomagają odchudzanie, podczas gdy potrawy o wysokim indeksie glikemicznym są niezdrowe i tuczące.

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.