Prawie każdy z nas uwielbia kawę. Wielu ludzi nie wyobraża sobie początku dnia bez porcji kofeiny w gorącej filiżance. Kofeina w dużym stopniu poprawia skupienie i koncentrację, dlatego jest tak popularna na całym świecie. Warto, jednak przyjrzeć się dokładnie owej substancji pod względem najnowszych badań naukowych. W tym artykule odpowiemy jakie ma działanie kofeina oraz na jakie choroby ma wpływ, czy można pici ją kiedy jest się w ciąży?
Skąd bierzemy kofeinę, jakie są jej źródła?
Kofeina jest naturalną substancją – alkaloidem, który występuje w liściach, nasionach oraz owocach w ponad 60 różnych gatunków roślin takich jak na przykład:
- nasiona krzewu kawowego (Coffea Arabia)
- nasiona drzewa kakaowego (Theobroma cacao)
- liście ostrokrzewu paragwajskiego Mate (Ilex paraguainesis)
- liście krzewu herbacianego (Camelia sinesis)
Jak każdy wie, kofeina jest najbardziej popularną substancja psychoaktywną na świecie. Kofeinę spożywamy w kawie, herbacie oraz w kakao. Innymi istotnym źródłami substancji jaką jest kofeina jest napój energetyzujący, czekolada, kolorowe i gazowane napoje na przykład cola oraz wiele lekarstw w tym także bez recepty.
Co ciekawe w liściach herbaty jest więcej kofeiny, chociaż w herbacie jest ona określana jako teina, jednak jest to ta sama substancja. Kofeiny jest więcej właście w liściach herbacianych, niż w nasionach kawy.
Jak kofeina wpływa na zdrowie człowieka?
Kofeina jest bardzo szybko wchłaniana z przewodu pokarmowego. Kofeina bez większego problemu przenika do krwi, przez co i do mózgu, łożyska, do mleka oraz nasienia. Kofeina nie składuje się, ani nie odkłada się w organizmie człowieka. Okres półtrwania kofeiny wynosi 3- 5 godzin. Kobiety, które korzystają ze środków antykoncepcyjnych mogą trawić kofeinę przez dłuższy czas, aż do 5 – 10 godzin. Niestety kofeina o wiele wolniej jest usuwana z organizmu noworodka. Taki proces pozbywania się z organizmu kofeiny u dziecka może trwać aż do 80 h, przy czym u wcześniaków nawet do 100 godzin.Wynika to z tego, że organizm dziecka nie ma wykształconego odpowiednio enzymu i mechanizmu, który bierze udział w procesie usuwania z organizmu kofeiny. Ważne więc jest, aby kobieta będąca w ciąży zachowała umiar w piciu kawy, ponieważ może to zaszkodzić jej dziecku. Dotyczy to także, oczywiście matek karmiących piersią.
Słowami wstępu warto zaznaczyć, że w większości badań z tematyki wpływu kofeiny na nasz ludzki organizm są badaniami populacyjnymi, które polegają na obserwacji osób, które spożyły określoną ilość kofeiny zawartej w kawie. Jednak obserwacja przez naukowców jest bardzo utrudniona, ponieważ kawa zawiera, aż 700 innych substancji. Dlatego ocena wyników badań nad kofeiną jest czasami bardzo utrudniona. Warto pamiętać o tym że wrażliwość organizmu na dawkę kofeiny jest różna, ponieważ nie zależy to tylko od częstotliwości spożywania kawy czy innych produktów zawierających kofeinę, ale też od poszczególnych uwarunkowań genetycznych, każdego organizmu. Naukowcy odkryli, że istnieje gen „powolnego metabolizmu” kofeiny. Ktoś kto posiada tego typu gen, będzie miał skłonności do tego, aby kofeina dłużej krążyła w jego organizmie. Z badań epidemiologicznych wynika, że takie osoby są dużo bardziej narażona na negatywne skutki płynące z dużego spożywania kofeiny. Warto pamiętać, że właściwości stymulujące są wyższe u osób sporadycznie pijących kawę, niż u tych którzy kawy piją dużo więcej.
Pomimo, że kofeina jest bardzo dobrze przebadaną substancją, to niestety nie można dokładnie i jednoznacznie wskazać jaki ma wpływ na ludzki organizm, ponieważ często badania, które są poświęcone temu samemu zagadnieniu oraz są przeprowadzone przy użyciu podobnych metod – dają różne wyniki.
Jaki wpływ kofeina ma na układ ośrodkowy?
Kofeina ma duży wpływ na stymulację wydzielania neuroprzekaźników, czyli serotoniny, dopaminy oraz hormonu adrenaliny, a przy tym pobudza czynności psychomotoryczne powiązane z układem ośrodkowo, nerwowym. Z tego wynika, że kiedy wypijemy filiżankę kawy to w efekcie czujemy się lepiej psychicznie i fizycznie. Poza tym dzięki kofeinie zawartej w kawie, zaczynamy lepiej się koncentrować zwłaszcza kiedy dotyczy to czynności nad którymi długotrwale musimy się skupić. Innymi właściwościami kofeiny jest to, że łatwiej kojarzymy fakty oraz zapominamy o zmęczeniu oraz uczuciu senności.
Warto jednak pamiętać, aby nie przesadzać z ilością spożywanej kawy, ponieważ kofeina w za dużych dawkach prowadzi do gonitwy myśli, rozdrażnienia oraz zdenerwowania czy nawet drżenia mięśni lub przyspieszenia oddechu. Bardzo duże dawki kofeiny mogą doprowadzić nas do długotrwałej i bardzo męczącej bezsenności.
Jak kofeina wpływa na mózg?
Kofeina wpływa stymulująco i przyspiesza aktywność oraz pracę mózgu. Jest to substancja, która swoim działaniem potrafi zablokować receptory adenozyny w mózgu, wywołujące senność. Po kofeinie organizm ludzki jest w pełni gotowy do aktywności. Jednocześnie kofeina zwiększa wytwarzanie się dopaminy odpowiedzialnej za odczuwanie przyjemności w mózgu.
Niestety niektórzy ludzie są uzależnieni od kofeiny i nie wyobrażają sobie rozpoczęcia dnia bez kawy. Większość takich osób uważa, że kofeina daje im więcej siły oraz energii. Jednak jak wskazują naukowcy, nie jest to prawda, ponieważ przy dłuższym stosowaniu kofeina działa negatywnie na samopoczucie kawosza.
Czy kofeina podnosi ciśnienie?
Bardzo długo czas twierdzono, że kofeina podnosi ciśnienie tętnicze krwi. W związku z tym, uważano, że substancja ta przyczynia się do rozwoju nadciśnienia. Lata wstecz lekarze zalecali odstawienie kawy osobom, które chorowały na podwyższone ciśnienie krwi. A jak jest aktualnie? Badania kliniczne wskazują, że kofeina przy ilości powyżej 250 mg na dobę ( mniej więcej trzy filiżanki kawy) podwyższa ciśnienie skurczowe o 5 – 15 mm Hg albo ciśnienie rozkurczowe o 5 – 10 mm Hg, ale organizm człowieka w ciągu 2-3 dni picia kawy rozwija tolerancję na taką ilość kofeiny i organizm przestaje reagować, a ciśnienie się nie podwyższa.
Reguła ta działa także w drugą stronę i przy odstawieniu kofeiny na kilkanaście godzin daje utratę tolerancji na tę substancji. Jednak, wyniki badań nie są jednoznacznie wskazujące, że chorzy z rozpoznaniem nadciśnienia tętniczego, pijące kawę powinny zachować umiar w dawkach wypitych kaw. Chorzy nie muszą z kofeiny zupełnie rezygnować.
Kofeina
Kliknij i sprawdź ceny!
Kofeina a odchudzanie
Bardzo ważnym faktem na temat kofeiny jest to, że substancja jest pomocna w trakcie odchudzania. Wynika to z tego, że kofeina przyspiesza metabolizm oraz nasila procesy rozłożenia się trójglicerydów, które wchodzą w skład tkanki tłuszczowej. Dlatego można stwierdzić, że kofeina przyspiesza „spalanie” kalorii przez co i tłuszczu.
Kofeina w ciąży
Kofeina w ciąży nie jest wskazana, bo jak wcześniej wspomnieliśmy rozkład u noworodka kofeiny jest bardzo długim procesem. Z obserwacji wynika, że u dzieci matek, które piją około 30 filiżanek kawy tygodniowo, dwa razy częściej występowały takie schorzenia jak:
- rozszczep wargi
- wady kończyn górnych i dolnych
- wady przegrody międzykomorowej serca
- zespół Downa