Capoeira walka czy taniec
Capoeira to sztuka walki w której wszelkie formy są wykonywane rytmicznie, akrobatycznie oraz skupiają się głównie na kopnięciach. To co jest istotą capoeiry to wszelkie elementy tańca, które wpływają na płynność oraz bardzo dużą nieprzewidywalność ataków.
Capoeira wywodzi się z Brazylii i co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Capoeira jest złożona z wielu rzeczy na raz. Jest to jednocześnie taniec, rodzaj gry, część kultury brazylijskiej, to także muzyka oraz sztuka walki. Do okresu lat trzydziestych XX wieku w książkach capoeira była „Jogo de Capoeiras” (czyli, Gra Capoeiras) albo „Capoeiragem”, samo wyrażenie „capoeira” bardziej odnosiło się do gracza, a niżeli do samej gry. Gracze to prawidłowe określenie. Często niektórzy nazywają graczy – zawodnikami lub „fighterami”, ale osoby znające się na capoeira widzą, że to gra, a nie walka.
Capoeira brasil
Capoeira taka w jaką gra się obecnie, rozwijała się wśród Brazylijczyków z czarnej klasy, która ciężko pracowała. Historia capoeiry, nie była spisana przed XIX wiekiem, historia ta bazuje bardziej na tradycji przekazywanej ustnie, niżeli na przekazie pisanym czy malowanym na obrazach. W capoeirze jest wiele wątków mitycznych oraz folklorystycznych. Na przykład historia Zumbiego, który był przywódcą Quilombo dos Palmares oraz wymyślił ideę capoeiry w XVII wieku. Quilombos to fortece zbudowane przez zbiegów, niewolników, wśród których największą oraz najsłynniejszą fortecą stała się Quilombo dos Palmares, którą zniszczono pod koniec XVII wieku. Zumbi wydawać by się mogło, że jest realną postacią historyczną, ale niestety nikt nie ma pojęcia o tym czy znał on naprawdę capoeira.
Istnieją dokumenty, które sugerują, że capoeira była praktykowana przed postawieniem Quilombo dos Palmares. Ważne jest, że wiadomo, iż słowo „capoeira” nie ma pochodzenia afrykańskiego. Jeśli mamy na myśli tłumaczenia znaczenia słowa capoeira, to musimy mieć świadomość, że są różne tłumaczenia, jednak najbardziej przekonującym jest to, że capoeira pochodzi z języka plemienia o nazwie Indian Tupi-Guarani i oznacza: „wysoką trawę”. Jest też teoria, której początki powstania zaczęły się na Uniwersytecie Federalnym w Bahia, i teoria ta zakład, że capoeira miała swoją genezę w dokach Bahii. Według tej teorii, zasłyszanej od Renato Alcantary, wielu marynarzy oraz robotników portowych zaczęło zabawiać się w gry fizyczne takie jak na przykład capoeiragem oraz batuque, w które polegały na wypchnięciu swojego przeciwnika z koła bez używania do tego zadania własnych rąk – capoeira była wtedy tylko grą.
Istnieje jeszcze wiele różnych legend, jednak te powyżej przytoczone są najbardziej istotne.
Capoeira regional
Twórcą capoeira regional jest Mestre Bimba, który urodził się w Engenho Velho de Brotas, Sao Salvador w stanie Bahia w dniu 23 listopada 1900 roku. Był synem Luisa Cândido Machado znanego mistrza batuque oraz Marii Martihni do Bonfim. Dzieciństwo poświęcił wraz z ojcem na naukę batuque, czyli formy tańca-walki, w której celem jest przewrócenie przeciwnika na ziemię wyłącznie za pomocą kopnięć w nogi. Niektóre techniki capoeiry pochodzą w prostej linii z batuque na przykład banda. W wieku lat 12 Bimba odkrył w swoim życiu capoeirę, która stała się dla niego najważniejsza.
Nauczycielem capoeiry Mestre Bimba był Bentinho. Natomiast kiedyś o Mastre Bimba powiedział Mestre Gato, że: „Mestre Bimba był wojownikiem z umysłem wojownika”. Mestre Bimba w capoeira został niepokonany, aż do czasu swojej śmierci.
Capoeira regional
Nad legalizacją capoeiry pracowali uczniowie Bimby, którzy byli synami wysoko postawionych polityków. W tamtym czasie Brazylią rządził dyktator Getulio Vargasa. Vargas to nacjonalista tamtych czasów, który widział capoeirę jako narodową sztukę, której nie powinno się zakazywać, a jak już to powinna być promowana. Z tego powodu spisano nowe prawa, które zezwalały na naukę capoeira w akademiach i pozwalał na pokazywanie capoeiry dla dużej publiczności. W momencie kiedy pojawiły się nowe praw to zwykli nauczyciele postanowili wynajmować sale oraz pozyskiwać zezwolenia, przez co w niedługim czasie szkoły capoeiry były wszędzie. Postanowiono też wprowadzić nowe określenie capoeiry i zaczęto tradycyjną capoeirę nazywać Angola po to, a żeby odróżnić tradycyjną capoeirę od capoeiry Regional.
Capoeira angola
Stroje w capoeira nie są jednolite i niestety powody tego są dość drażliwym tematem. Na początku nie było uniformu i ćwiczono w codziennych ubraniach. Co niektórzy uważają, że moda do ubierania się w Regional, czyli na biało – zaczęła się od tego, że ludzie grali w capoeirę po tym jak wyszli z niedzielnej mszy. Tuż przed kościołem grali w capoeirę, a białe koszulki oraz spodnie są wspomnieniem białych ubiorów, które stały się modne w tropikalnej Bahii. Niektórzy jednak twierdzą, że biała odzież wspomaga w ocenie gracza i jego jakości gry, bo jeśli grał nisko to nie dotknął ziemi, a jego ubiór był czysty jak na początku gry, co świadczy, że był dobrym graczem. Nie wiadomo czy jest to prawda, czy też nie. Jedno jest pewne, że gracze capoeira regional nosili białe spodnie oraz koszulki pod koniec XX wieku. Jeśli jednak chodzi o graczy Angola, chcieli się oni odróżniać, dlatego zaczęli ubierać niebieskie spodnie oraz żółte koszulki. Pojawia się pytanie, dlaczego zdecydowali się na taką, a nie inną kolorystykę? Kolory te był barwami klubu piłkarskiego Ipiranga. W przypadku jednej jak i drugiej odmiany capoeiry są one często ćwiczone bez koszulek.
Capoeira – style
Najpopularniejsze style w capoeirze to cztery popularne odmiany takie jak:
- capoeira regional – stworzona przez wcześniej wspomnianego Mestre Bimba żyjącego w latach 1900 -1974. Capoeira regional jest szybką i dynamiczną oraz bardziej praktyczną odmianą capoeiry, którą łatwiej zastosować w walce. Capoeira regional ze względu na fakt, że jest bardzo widowiskowa stała się obecnie bardziej popularną odmianą capoeiry od capoeiry angoli.
- capoeira angola – to tradycyjna forma capoeiry. Zawiera ona mniej elementów, które charakteryzują sztuki walki. Angola jest o wiele mocniej nakierowana na grę, współpracę i taniec. Twórcą została w wieku XX Mestre Pastinha, który żył w latach 1889-1981
- capoeira contemporanea albo inaczej capoeira moderna – to odmiana współczesnej capoeiry, która jest połączeniem tradycji regional oraz capoeiry angola. Ta odmiana wykorzystuje różne techniki oraz metody trenowania. Określana jest również jako capoeira atual, albo capoeira zmodernizowana oraz nowoczesna.
- capoeira carioca – to pierwsza formalna odmiana capoeiry. To przy tym stylu zrezygnowano z muzyki oraz śpiewu. Ten styl charakteryzuje się brutalnością oraz skutecznością. Kopnięcia celują w tym stylu w kolana oraz w tułów. Dodano również ciosy rękoma w twarz (między innymi w oczy). To w 1907 roku napisano podręcznik, który uczył tej sztuki. Sinhozinho był ostanim nauczycielem tej odmiany capoeiry. Nikt dalej nie uczył tego stylu i zniknął on bezpowrotnie, ze względu na brak kontynuatorów – nauczycieli.